تاریخچه کتابخانه آستان مقدس امام حسین علیه السلام

تاریخچه کتابخانه آستان مقدس امام حسین علیه السلام

درباره کتابخانه:
کتابخانه عمومی آستان مقدس حسینی، یکی از کتابخانه های بزرگ و مهم در عراق است. قدمت خزائن آن به  قبل از سال ۱۱۱۱ ق / ۱۱۱۱می­ رسد که حاوی دست­نوشته ­های  قرآنی و نسخه­ های خطی نادر و مصنوعات و مهمات اهدا شده توسط شاهان و شاهزادگان و بزرگان است. این مخزن چندین بار مورد تعرض وحشیانه و و رویارویی با مصائب دیگر از جمله حمله جنایتکارانه وهابی­ ها در سال ۱۱۱۱ ق / ۱۱۸۱ قرار گرفت و  بسیاری از کتاب­ ها و دست نوشته­ ها و اشیاء با ارزش غارت شد و یا در آتش سوزی از بین رفت. در سال ۱۷۱۱ میلادی قرآن و نسخه­ های خطی نادر باقی مانده جمع آوری شد و علاوه بر آن، مجموعه­ کتب مختلف در حوزه علوم و هنر که نزدیک به پانزده هزار جلد کتاب بود به یک ساختمان خصوصی تحت عنوان مجموعه مهد کودک حسینیه مقدس کتابخانه در سمت غربی از صحن حسینی شریف در نزدیکی درب زینبیه منتقل شد که بعدها به سمت راست درب ورودی یعنی مکان فعلی خود منتقل شد. بعد از آن نیز در معرض یک فاجعه دیگر توسط رژیم بعثی  در سال ۱۱۱۱ ق /۱۷۷۱م ، قرار گرفت که مجموعه منابع آن را به آتش کشیدند و  بسیاری از کتاب های کمیاب و نسخه های خطی آن نیز به سرقت رفت. همچنین سالن­ های کتابخانه به سیاه چال­ه ای برای بازداشت و شکنجه دادن پیروان و زائرین امام حسین (ع) تبدیل شد.

پس از سقوط رژیم بعثی، آستانه مقدس حسینی علیه السلام، اقداماتی در اوایل ۱۴۲۶هـ/ ۲۰۰۵م برای بازسازی کتابخانۀ تخریب شده، توسط مراجع علمی نجف صورت داد. از جمله اقدامات انجام شده در این راستا، تهیۀ هزاران نسخه از منابع علمی و دانشگاهی حوزه های مختلف اسلامی، انسانی و علوم کاربردی متناسب با نیازهای محققان، به همراه تجهیزات کامپیوتری و دستگاه های تصویر برداری و سیستم ها و نرم افزارهای جدید و پیشرفته، تأسیس بخش های تخصصی و فنی، و همچنین به همکاری گرفتن متخصصین موضوعی است که خدمات فرهنگی و علمی برای محققان و دانشجویان علوم مختلف ارائه می دهند. در نتیجه ی همۀ این فعالیت ها تاکنون تاثیر مثبتی بر آگاهی جامعه و فرهنگ اسلامی داشته است.
کتابخانه آستان مقدس حسینی علیه السلام، امروزه به عنوان یکی از مهم ترین و بهترین کتابخانه های عراق شناخته شده است؛ زیرا حاوی بیش از پنجاه هزار عنوان با موضوعات مختلف تفسیر، حدیث، فقه اسلامی، پزشکی و مهندسی و ریاضیات، کشاورزی و زبان، ادبیات و نقد، تاریخ، جغرافیا، و دیگردستنوشته ها، و همچنین منابع دیجیتالی متعدد به زبان عربی و چند زبان زندۀ دنیا، است.

چشم انداز آینده:
امید می­ رود که کتابخانه عمومی آستان مقدس حسینی، به یک سیستم فرهنگی بزرگ در دنیا تبدیل شود در راستای انعکاس اندیشۀ متمدن اسلامی و رفع نیازهای پژوهشگران و ارائه منابع اطلاعاتی و خدمات مورد نیاز آنان نیز محقق شود. همچنین به سمت تعالی و پیشبرد انتشار دانش و فرهنگ اسلامی در کل جوامع گام بردارد و وضعیت منابع مذهبی، معنوی و اعتقادی را متناسب با رده­ بندی کتابخانه ­های توسعه یافته در سراسر جهان، بهبود بخشد.

رسالت:
تدوین مقالات با کیفیت بالا  و ارائه منابع دیجیتالی و همچنین حمایت از نیازهای پژوهشی پیشگامان کتابخانه عمومی آستان مقدس حسینی، ارائه بسته­ های فرهنگی، فکری و شناختی.
اهداف

  • ارائه محیط تحقیقاتی مناسب برای مطالعه و بحث
  • ارائه ترکیب جامع و متعادلی از منابع اطلاعاتی به شکل سنتی و دیجیتالی
  • ارائه خدمات کتابخانه کیفی در انواع مختلف متناسب با نیازها و خواسته­ های کاربران
  • بالا بردن سطح آگاهی و معلومات کاربران و تدارک برنامه­ های بازاریابی و ارئه خدمات مقدماتی
  • کارآموزی، بازآموزی و آموزش فعالان در زمینه کتابخانه
  • ایجاد و گسترش ارتباطات و همکاری با نهادهای اطلاعاتی دیگر در سطح محلی و منطقه ای و بین المللی

شعبه­ های کتابخانه:

بخش امور فرهنگی-عقیدتی آستان مقدس حسینی در راستای تثبیت فرهنگ مطالعه در جامعه و ارائه علم و دانش به مخاطبان در سراسر جهان از طریق ایجاد کتابخانه ­های وابسته فعالیت دارد. از جمله این کتابخانه­ ها:
۱- کتابخانه عمومی آستان مقدس حسینی- شعبه بابل.

۲- کتابخانه عمومی آستان مقدس حسینی- شعبه المانیا.

بخش های کتابخانه:

مجموعه ­سازی:

این واحد در حال حاضر برای ارائه و تجهیز نیازهای کتابخانۀ دانشگاهی و منابع اسلامی است و مجموعه کتابخانه از طریق مشارکت در نمایشگاه ­های داخلی و خارجی، خرید از انتشاراتی­ ها  و یا دریافت در قالب هدیه و کمک­ های مالی موسسات یا افراد و همچنین از طریق مبادلات با دانشگاه ­ها،مراکز علمی و ثبت نام در پایانه ­های آنها. همچنین منابع غیر ضروری از مجموعه کتابخانه همواره وجین می­ شود.

وظایف:

  1. بررسی جامعه کاربری کتابخانه با استفاده از سه روش اصلی ( نظارت مستقیم، مصاحبه شخصی و پرسشنامه)
  2. خرید کتب ویژۀ امام حسین (ع) و اهل بیت علیه السلام
  3. خرید کتب اسلامی عمومی
  4. خرید کتب دانشگاهی مدرن با مشورت اساتید و متخصصان
  5. انتخاب گروه مناسبی برای همکاری با برخی از اعضای کتابخانه (مدیر کتابخانه،برخی کارکنان کتابخانه، برخی از متخصصان با تجربه، نزدیکان مجاور کتابخانه ) برای وحدت رویه و جلوگیری از خرید کتب ناهمگن و خارج از نزاکت و فرهنگ اسلامی.
  6. مبادله منابع موجود در کتابخانه با دیگر کتابخانه ­ها با توجه به استانداردها و شیوه­ های همکاری موجود و بررسی اینکه تا چه حد می­ توان از این طریق مجموعه­ های کتابخانه فعلی را ارتقاء بخشید و سیستم ثبت رکوردهای غیراستاندارد را محدود کرد(استفاده از سیستم استاندارد ثبت رکوردهای مبادله شده).
  7. دریافت منابع از طیق هدیه با توجه به ضوابط و شرایط پذیرش کتابخانه و پیوست کارت های تقدیر و تشکر برای کتابخانه اهدا کننده. می­ توان مکان خاصی از کتابخانه را به این منابع اختصاص داد.
  8. انجام کارهای پاره وقت در راستای مطابق با مقررات خاص صورت گیرد؛ به عنوان مثال رسیدگی به تقاضای چند کتاب توسط محققان، صحافی کتب آسیب دیده و پاره شده، حق مولف مدرن، اگر بیش از سه نسخه در کتابخانه موجود است، تصمیم لازم درخصوص نسخه چهارم از طریق مبادله و یا هدیه و یا ذخیره سازی، اتخاذ شود و همچنین درصد موجودی آسیب دیده و از دست رفته  تعیین گردد و درخواست خسارت شود.
  9. درخواست از تمام گروه ­ها و مراکز تحقیقاتی وابسته به آستانه برای واسپاری نشریات­شان به کتابخانه حرم ، حسابرسی، تعمیر و نگهداری و بررسی عرضه ورود به سیستم­ های (الکترونیکی، کاغذی) و نصب شماره سریال برای هر یک از منابع اطلاعاتی (کتب، نشریات ادواری، پایان نامه­ ها، و غیره)  و صرف­نظر از تعداد منابع، نحوۀ مجموعه­ سازی چه از طریق کمک مالی و یا مبادله در قسمت یادداشت­ ها ذکر شود.